ژینگەی کاری کرێکاران لە زۆربەی کارگە و کارخانەکان ناتەندروستە!
وەستا مەهدی
ناتوانرێت بەشێوەیەکی گشتی بڵێین ژینگەی کاری زۆربەی کارگەکانی کوردستان تەندروست و دادپەروەرانەیە. لەزۆر شوێن هێشتا کێشەی بنەڕەتی هەیە کەپەیوەندی بەپاراستنی کرێکاروکەرامەتی مرۆڤانەوە هەیە. ئەمانە گرنگترین ئەو خاڵانەن:
زۆرینەی کرێکاران گرێبەستی فەرمییان نییە، یان گرێبەستەکان ناپارێزرێن.هەندێک کارگە سیستەمی شەفت و کاتی کار بەشێوەیەک جێبەجێدەکەن کەماندووبوون و فشاری جەستەیی و دەروونی دروستدەکات. لەزۆرشوێنیکار ئامرازو ڕێوشوێنی پاراستنی سەلامەتی تەواو نییە؛ وەک ماسک، جل و بەرگی پاراستن، سیستەمی دژەئاگر، یان ڕێنمایی تەندروستی. موچەکان زۆرجار دوا دەخرێن یان لەگەڵ قورسی و گرانبوونی ژیان ناگونجێن. هەندێک کرێکار مافی پشووی یاسایی، بیمە، خانەنشینی، یان چارەسەری تەندروستیان نییە.
لەزۆربەی شوێن کرێکار ناتوانێت بەئازادی داوای مافەکانی بکات چونکە ترسی دەرکردن یان فشاری کارگێڕی هەیە. ڕێکخراو وسەندیکای سەربەخۆی کرێکاری زۆر بەهێز نییە بۆ پاراستنی مافەکان. بەڵام لەهەمانکاتدا، هەموو کارگەکان یەکسان نین. هەندێک کۆمپانیاو دامەزراوەی گەورە هەن کەباشتر مامەڵە لەگەڵ کرێکاران دەکەن، بەتایبەت ئەوانەی پەیوەندییان بەبازاڕی دەرەوە یان کۆمپانیا بیانییەکان هەیە. لەو شوێنانەدا زۆرجار: بیمە وگرێبەستی فەرمی هەیە، کاتی کار ڕێکخراوترە، ئامرازەکانی سەلامەتی باشترن، و چاودێری زیاتر لەسەر مافەکانی کرێکار هەیە.
ئەگەر بەپێوەرە نێودەوڵەتییەکان بڕوانین، وەک ڕێککەوتنەکانی رێکخراوی کاری نێودەوڵەتی، هێشتا زۆرێک لەمافە بنەڕەتییەکانی کرێکاران لەهەرێمی کوردستان بەتەواوی جێبەجێ نەکراون؛ بەتایبەت: مافی ڕێکخستن و سەندیکا، مافی موچەی دادپەروەرانە، پاراستنی تەندروستی و سەلامەتی، و مافی ژینگەی کاری بێمەترسی.
لەکۆتاییدا دەتوانین بڵێین: ژینگەی کاری زۆرێک لەکرێکارانی کارگەکانی کوردستان هێشتا لەئاستێکدایە کەپێویستی بەچاکسازی گەورە هەیەو ناتوانرێت بەشێوەیەکی تەواو بگوترێت کە کەرامەتی مرۆڤانەو هەموو مافە بنەڕەتییەکانی کرێکاران تێیدا دابین کراون.
ڕێگە چارەش بۆ ئەو چاکسازیە تەنها لای کرێکاران خۆیانە، کرێکاران لەڕێگای رێکخرابوونەوە دەتوانن یەک بزوتنەوەی کرێکاری بۆ داوای باشکردنی ژینگەی کارو گوزەرانیان بەڕێبخەن.
